¿Onde está a mitoloxía de Fornelos da Ribeira?

MIRCEA ELIADE, sinalaba moitas respostas as cuestións profundas e graves, do noso Fornelos da Ribeira, para explicar a orixe, a xente, e o seu destino neste mundo. E o “conto” segundo VAN GENNEP, un concepto recitado marabillosamente no rueiro que, ademais de intemporal, no que os personaxes estaban individualizados, respondían a un concepto infantil no que había indiferenza moral absoluta.

No Condado de Salvaterra do Miño, e mais concretamente en Fornelos da Ribeira, abundaban os contos, que utilizando un imaxinario popular, non eran ni son, os restos dun mundo mítico, xa desaparecido que, nos falaba da per vivencia de certos cultos e existencia de trasnos, meigas, xoldas, rabuñeiros e mouros.

Polo tanto, Fornelos da Ribeira, non constituíu ningunha singularidade, senón que, formou parte dun ámbito cultural relixioso sobre o que mais tarde se suporía a relixión romana cotián.

A nova relixión fora un proceso lento no que non faltara a “represión” e a cristianización das antigas crenzas, cultos e santuarios.

Na esfera oficial (clase alta da sociedade), desapareceran os vellos deuses, pero o noso pobo, os conservou como seres benéficos nalgúns casos, practicando os antigos ritos da fertilidade, sanar, efectos perturbadores maléficos, dos espíritos, cohibindo a base de conxuros.

A influencia relixiosa en Fornelos da Ribeira, revela tamén outros fenómenos procurando desprazar e transformar practicas e ritos, por as festas e romarías: “Noite de San Xoán”, por exemplo.

O curioso e que tódolos indicios nos levan a sospeitar de que aqueles rueiros que foran sagrados noutros tempos, dominaran todo o noso Condado de Salvaterra do Miño.

No 1.595 os curas mandaban ensinar a doutrina cristián, deixando cousas curiosas e escuras que non aproveitaban o ben espiritual das almas, e cousas incertas, falsas, por exemplo; “Non permitir ningunha superstición como cando faltaba a auga sacando as imaxes, polas Fraguiñas abaixo, para que chovera, ou pasando na noite de San Xoán sen que ninguén se curara cos salmos e bendicións, sendo primeiro examinado de palabra e de forma que din:” Tódolos feiticeiros, agoireiros, sortilexios e adiviños, e os que van con eles para que manifesten o pasado ou futuro sexan des comungados e castigados con rigor”. Nunha ACTA do 1.745 piden o cura da parroquia si sabe dalgún veciño que se entremete a “curar” diferentes males con modos impertinentes ou supersticiosos. E como no 1.799 os veciños poñen unha demanda o párroco para que se faga anualmente polo mes de maio rogativas para a conservación dos froitos.

Curiosamente as xentes de Fornelos da Ribeira nunca adoraron as pedras, senón polo que expresan. E sempre estiveron presentes na cultura local, e dicir:” Unha rocha, unha pedra, e obxecto de devoción e respecto porque imita algo distinto as xentes.

O culto os montes fertilizadores, como as pedras de antano sempre estiveron presentes na nosa cultura ata hoxe. Pero, ademais, do culto os montes, había manifestacións meteorolóxicas, tronos, raios, tempestades que aludían os deuses de orixe celta, “invitando a Xúpiter” adorar as montañas. As covas, como obxectos de culto, cos tesouros en San André de Lourido, por exemplo.

Pedras funerarias protectoras, lápidas, espalladas polo Coto de Sa, abaixo formando escaleiras. para a subida o Cemiterio.

No mundo grecorromano, os montóns de pedra nas encrucilladas, por ser Mercurio o protector dos viandantes, pai do deus LAR,encargado de velar os vieiros domésticos. Pedras protectoras, delimitando as parroquias, “mojones” nos eidos e fincas. Pedras de raio, que penetraban o caer e que levan como amuletos as xentes. Pedras de altar das igrexas, contra o mal de ollo. Pedra furada, que o pasar por debaixo dela, curaba a xente.

Outra da mitoloxía nosa eran as augas que simbolizaba a sustancia primordial de todo o que nace. Implicaba o ciclo final histórico cósmico: Nacemento e morte. E aquí acabouse a historia.